• مطالعات و برنامه ریزی

تعریـف برنامـه ریـزی:

حرکت از وضع موجود به وضع مطلوب را برنامه ریزی می نامند. برای دست یافتن به هدف مورد نظرباید قبل از تلاش فیزیکی یا اقدام به انجام کار تلاش ذهنی یا برنامه ریزی کافی صورت بگیرد.

«برنامه ریزی شالوده ی مدیریت را تشکیل می دهد».

برنامه‌ریزی یا طرح‌ریزی یعنی اندیشیدن از پیش. متخصصین از زوایای متعدد برای برنامه‌ریزی تعاریف گوناگونی ارائه کرده‌اند که برخی از آنها از این قرار است:

 1-تعیین هدف، یافتن و ساختن راه وصول به آن.

 2-تصمیم‌گیری در مورد اینکه چه کارهایی باید انجام گیرد.

 3-تجسم و طراحی وضعیت مطلوب در آینده و یافتن و ساختن راه‌ها و وسایلی که رسیدن به آن را فراهم کند.

 4-طراحی عملیاتی که شیئی یا موضوعی را بر مبنای شیوه‌ای که از پیش تعریف شده، تغییر بدهد. برنامه ریزی، نوعی پدیده عینی اجتماعی است و خصوصیت های ویژه خود را دارد در عین حال، یک رویداد منحصر به فرد نیست که دارای یک ابتدا و انتهای مشخص باشد بلکه یک فرآیند مستمر و دائمی و منعکس کننده تغییرات و در صدد رسیدن به اهداف است.

 در سازمان های پیچیده امروزی، بدون برنامه ریزی های دقیق، امکان ادامه حیات نیست و برنامه ریزی، مستلزم آگاهی از فرصت ها و تهدیدهای آتی و پیش بینی شیوه مواجهه با آنها است. نگاهی به واژه نامه های عمومی و تخصصی، کافی است تا تعاریفی از این دسته را پیش روی ما قرار دهد. اغلب واژه نامه های عمومی برنامه ریزی را کار یا فعالیت برنامه ریز؛ شکل گیری برنامه ها؛ ساخت یا ترسیم یک طرح یا نمودار؛ کشیدن طرح، طراحی، تدبیر کردن دانسته اند . واژه نامه های تخصصی نیز آن را، شیوه و فرایند سیستماتیک و گام به گامی دانسته اند که به تعریف، ایجاد و ترسیم فعالیت های ممکنی می پردازد که با نیازها، علایق و مشکلات موجود یا آینده مطابقت داشته باشند. به عبارت دیگر، برنامه ریزی عبارت از فرآیندهای مورد نیاز جهت ایجاد و تعریف اهداف و انجام فعالیت های مورد نیاز جهت رسیدن به اهداف مطابق با زمان بندی است. مزایای برنامه ریزی : برخی از مزایای برنامه ریزی عبارتند از:

 1-افزایش احتمال تحقق اهداف سازمان

 2-ایجاد فرصتِ اجرای منظم تصمیم ها

3-صرفه اقتصادی

4-انطباق با شرایط متغیر محیطی

5-استفاده صحیح از منابع

 6-فراهم شدن ابزارهای کنترل

 7-امکان سنجش میزان پیشرفت

 8-آگاهی کارکنان از اهداف سازمان و نقش خود

 9-تقویت کار گروهی

 10-رسیدن به اهداف شخصی